راهنمای کامل و نمونه دادخواست مطالبه وجه چک صیادی + درخواست صدور اجراییه مستقیم

با تصویب و اجرای قانون جدید صدور چک (اصلاحی ۱۳۹۷ و ۱۴۰۰) و الزام ثبت تمامی چک‌ها در سامانه صیاد بانک مرکزی، فرآیند وصول وجه چک دچار تحول بنیادین شده است. امروز دارندگان چک‌های صیادی بنفش رنگ دیگر نیازی به طی کردن مراحل طولانی رسیدگی ماهوی در دادگاه ندارند و می‌توانند مستقیماً از دادگاه تقاضای صدور اجراییه نمایند. با این حال، در مواردی مانند اقدام علیه ضامن یا ظهرنویس، همچنان تنظیم و تقدیم دادخواست ماهوی حقوقی الزامی است.

در این مقاله تخصصی از وبلاگ لایحه یار، دو روش وصول چک صیادی (اجراییه مستقیم ماده ۲۳ و دادخواست حقوقی)، شرایط توقیف سریع اموال و نمونه فرم‌های رسمی را بررسی می‌نماییم.

---

۱. انقلاب ماده ۲۳ قانون چک؛ صدور اجراییه مستقیم بدون تشکیل جلسه دادگاه

مطابق ماده ۲۳ قانون صدور چک:

«دارنده چک می‌تواند با ارائه گواهینامه عدم پرداخت صادرشده از بانک به مراجع قضایی، از دادگاه عمومی حقوقی تقاضای صدور اجراییه نماید. دادگاه بدون تشکیل جلسه دادرسی و بدون نیاز به رسیدگی ماهوی، در صورت احراز شرایط شکلی، مستقیماً اجراییه صادر می‌کند.»

مزایای استثنایی اقدام از طریق ماده ۲۳:

1. سرعت فوق‌العاده: حذف جلسات طولانی دادرسی، تبادل لوایح و اطاله دادرسی؛ صدور اجراییه معمولاً ظرف چند روز انجام می‌شود.
2. هزینه دادرسی بسیار ناچیز: هزینه دادرسی این شیوه مانند دعاوی غیرمالی دریافت می‌گردد، برخلاف دادخواست عادی که باید ۳.۵ درصد ارزش چک تمبر باطل شود.
3. توقیف آنی حساب‌ها و اموال: با ابلاغ اجراییه به بدهکار و انقضای مهلت ۱۰ روزه، تمام حساب‌های بانکی صادرکننده در تمامی بانک‌های کشور به میزان مبلغ کسری مسدود می‌گردد.

شرایط مهم استفاده از ماده ۲۳:

• چک در سامانه صیاد ثبت شده و تاییدیه هویت دارنده در سامانه وجود داشته باشد.
• بر روی گواهی عدم پرداخت صادره از بانک، کد رهگیری صیاد درج شده باشد.
• در متن چک تصریح نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهد است.
• وصول وجه چک منوط به تحقق شرط خاصی نشده باشد.

نکته بسیار مهم: طبق تصریح قانون، از طریق ماده ۲۳ فقط می‌توان علیه صاحب حساب و صادرکننده چک اجراییه گرفت. اگر بخواهید علیه ضامن یا ظهرنویس (پشت‌نویس) اقدام کنید، حتماً باید «دادخواست ماهوی مطالبه وجه چک» به طرفیت همه آن‌ها ثبت نمایید.

---

۲. مطالبه خسارت تأخیر تأدیه چک از چه تاریخی است؟

بر اساس قانون الحاق یک تبصره به ماده ۲ قانون صدور چک مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام و رأی وحدت رویه شماره ۸۱۲ دیوان عالی کشور، خسارت تأخیر تأدیه چک برخلاف سایر اسناد عادی، از تاریخ سررسید چک (نه تاریخ برگشت یا تاریخ دادخواست) تا روز وصول واقعی محاسبه می‌شود. ملاک محاسبه نیز شاخص تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی است.

---

۳. فرم تقاضای صدور اجراییه مستقیم چک صیادی (ماده ۲۳)

متقاضی (دارنده چک): [نام و نام خانوادگی / کد ملی / نشانی ثنا]
صادرکننده (بدهکار): [نام و نام خانوادگی صادرکننده چک / کد ملی / نشانی]

موضوع درخواست:
تقاضای صدور اجراییه مستنداً به ماده ۲۳ قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب ۱۳۹۷ در خصوص چک صیادی شماره صیاد [...] به شماره سریال [...] عهده بانک [...] شعبه [...] به مبلغ [...] ریال به انضمام کلیه خسارات قانونی و حق‌الاجرا.

مدارک و منضمات:
۱. تصویر مصدق چک صیادی به شماره شناسه [...]
۲. تصویر مصدق گواهینامه عدم پرداخت بانک محال‌علیه با درج کد رهگیری شماره [...]
۳. کارت ملی و گواهی ثنای متقاضی.

متن شرح درخواست:

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [...]

با سلام و احترام؛
به استحضار عالی می‌رساند:
اینجانب دارنده شش‌دانگ چک صیادی شماره شناسه ۱۶ رقمی [...] به شماره سریال [...] مورخ [...] عهده بانک [...] به مبلغ [...] ریال صادره توسط طرف مقابل می‌باشم.

با مراجعه به بانک محال‌علیه در تاریخ سررسید، به علت کسر موجودی منجر به صدور گواهینامه عدم پرداخت شماره [...] با کد رهگیری صیادی [...] گردید. نظر به اینکه چک موصوف در سامانه صیاد به نفع اینجانب ثبت و تایید شده و فاقد هرگونه شرط و وصف تضمینی در متن سند می‌باشد؛

علی‌هذا مستنداً به ماده ۲۳ قانون صدور چک اصلاحی ۱۳۹۷ و قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، تقاضای رسیدگی فوری و صدور برگ اجراییه علیه صادرکننده فوق‌الذکر جهت وصول اصل مبلغ مندرج در چک، خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک تا روز پرداخت و هزینه‌های اجرایی مورد استدعاست.

با تجدید احترام
[نام و امضای متقاضی]

---

۴. نمونه دادخواست مطالبه وجه چک علیه صادرکننده و ضامن

در مواردی که قصد مطالبه از ضامن را دارید، فرمت دادخواست به شرح زیر خواهد بود:

خواهان: [نام و مشخصات دارنده]
خواندگان: ۱. [نام صادرکننده] ۲. [نام ضامن یا ظهرنویس]

خواسته و بهای آن:
۱. صدور حکم بر محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ [...] ریال وجه اصل یک فقره چک صیادی شماره [...] مورخ [...] به انضمام خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید لغایت اجرای کامل حکم و کلیه هزینه‌های دادرسی.
۲. صدور قرار تأمین خواسته فوری قبل از ابلاغ مستنداً به بند ج ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی بدون تودیع خسارت احتمالی.

شرح مختصر:
... خوانده ردیف اول صادرکننده و خوانده ردیف دوم ضامن چک موصوف پیوست می‌باشند. با توجه به برگشت خوردن چک و امضای ضمانت خوانده ردیف دوم و مستنداً به مواد ۳۱۱ تا ۳۱۵ قانون تجارت و مواد ۱۹۸ و ۵۱۹ ق.آ.د.م، محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت اصل خواسته و خسارات دادرسی تقاضا می‌گردد.

---

۵. تأمین خواسته بدون پرداخت خسارت احتمالی

یکی از مزایای طلایی چک، امکان توقیف اموال پیش از ابلاغ به بدهکار است. بر اساس بند (ج) ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی، از آنجا که چک از اسناد تجاری واخواست‌شده به شمار می‌رود، دارنده می‌تواند بدون پرداخت هیچ‌گونه خسارت احتمالی (سپرده نقدی به دادگاه)، تقاضای توقیف فوری خودرو، ملک یا حساب‌های بدهکار را بنماید.

---

۶. سوالات متداول

۱. اگر چک صیادی در سامانه ثبت نشده باشد، چه باید کرد؟
پاسخ: چکی که در سامانه صیاد ثبت نشده باشد، از شمول قانون چک خارج بوده و به عنوان سند عادی طلب تلقی می‌شود. برای وصول آن نمی‌توان از ماده ۲۳ استفاده کرد و باید دادخواست عادی مطالبه طلب ثبت شود.

۲. آیا چک صیادی زندان دارد؟
پاسخ: در شیوه ماده ۲۳ و مطالبه حقوقی، پس از ابلاغ اجراییه اگر صادرکننده ظرف ۳۰ روز دادخواست اعسار ندهد یا بدهی را نپردازد، طبق ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی حکم جلب وی صادر می‌گردد. همچنین در صورت شکایت کیفری چک بلامحل (ظرف ۶ ماه از سررسید)، مجازات حبس تا ۲ سال در نظر گرفته شده است.

---

برای وصول سریع چک و توقیف اموال بدهکار راهنمایی می‌خواهید؟

کارشناسان متخصص اسناد تجاری در سامانه «لایحه یار» آماده‌اند تا متن دقیق درخواست اجراییه ماده ۲۳ یا دادخواست توام با تأمین خواسته را در کوتاه‌ترین زمان تدوین نمایند. هم‌اکنون از طریق لایحه یار اقدام نمایید.